İnsan, pis düşüncəli və birtərəfli olaraq Qurana yaxınlaşdığında onu başa düşməsi mümkün deyildir. Bu, Allahın bir qanunudur. Bir insan nə qədər ağıllı, nə qədər mədəni olursa olsun, səmimiyyətsiz və pis niyyətli bir dünyagörüşü ilə Quranı oxusa onu lazım olduğu kimi başa düşə bilməz, doğru şərh edə bilməz və bir çox ziddiyyətə düşər.
Buna görə, Qurana qərəzli, riyakarcasına yaxınlaşan bir adamın bu pis niyyətli vəziyyəti, onunla Quran arasında, ayələrdə bildirildiyikimi, “görünməz bir pərdə” yaradacaq. Bu da Quranı başa düşməsinə və dərk etməsinə maneə olacaqdır. Bu həqiqət, İsra surəsində belə ifadə edilir:
Sən Quran oxuduğun zaman səninlə Axirətə inanmayanların arasına gözəgörünməz pərdə çəkdik. Quranı anlamasınlar deyə, Biz onların qəlbinə örtüklər çəkdik, qulaqlarına da tıxac vurduq. Sən Quranda Rəbbinin Tək Allah olduğunu yada saldığın zaman onlar bu dəvətə nifrət edərək arxalarını çevirib gedərlər. (İsra surəsi, 45-46)
Quran bütün insanları doğruya çağıran bir dəvətdir, ancaq Quranı yalnız iman gətirənlər tələb olunduğu kimi dərk edə bilərlər. Möminlərin Quranı başa düşmələrindəki ən əhəmiyyətli xüsusiyyətləri isə vicdan və səmimiyətləridir. Möminlərdən fərqli əhvali ruhiyyəyə və xarakterə sahib din əxlaqından uzaq insanların Quranı başa düşə bilməmələri də çox təbiidir.
Quran, olduqca açıq, sadə və aydın bir dilə malikdir, amma səmimi və vicdanlı insanların başa düşə biləcəkləri xüsusiyyətdə bir Kitabdır. Hələ İslamla tanış olmamış, iman gətirməmiş hər hansı bir insan, açıq bir qəlblə, qərəzsiz və səmimi olaraq yaxınlaşdıqda, daşıdığı bu mömin xüsusiyyətləri səbəbi ilə Quranın Uca Allahın sözü olduğunu vicdanı ilə dərk edəcəkdir.
Çünki, istər üslubundakı heybət, mükəmməllik və sadəlik, istərsə də ehtiva etdiyi üstün elm və hikmətlə Quranın bir insan sözü olmadığını, ilahi bir Kitab olduğunu hər vicdanlı adam qəbul edər. Bu vicdanlı adam iman gətirib hörmət və səmimiyyət ilə yaxınlaşdığı təqdirdə isə Quranın hikmətli mənaları ona aydın olmağa başlayar.
Qurana səmimi, təvazökar bir qəlb ilə yaxınlaşan adam üçün bir hidayət rəhbəri olduğu kimi, pis niyyətlə, düşməncə yaxınlaşanlar üçün də doğru yoldan azmaq vəsiləsi ola bilər. Ətrafdan eşitdiyi səhv məlumatlar, yanlış izahlar, yalanlar və qərəzli mühakimələrlə birlikdə öz səhv prinsiplərini, dünya görüşünü və həyat fəlsəfəsini də dayaq nöqtəsi edərək Quranı birtərəfli şəkildə qiymətləndirmək istəyən adam əlbəttə ki, nə Quranı başa düşə, nə də ondan istifadə edə bilər.
Tam əksinə, Quran belə bir kimsənin azğınlığının və təəccübünün artmasına vəsilə olar. Quranı başa düşə bilmədiyi kimi, Quran haqqında ağılsız və məntiqsiz etirazlar, yanlış və axmaq şərhlər edər. “Biz Qurandan möminlər üçün şəfa və rəhmət olan, zalımların isə yalnız ziyanını artıran ayələr nazil edirik.” (İsra surəsi, 82) ayəsində bildirildiyi kimi Qurandan və imandan uzaqlaşar.
