Quranda miras bölgüsü

Quranda miras bölgüsü

Qadınlara mehrlərini könül xoşluğu ilə verin! Əgər öz xoşları ilə ondan sizə bir şey bağışlasalar, onu nuşcanlıqla yeyin! (Nisa surəsi, 4)

(Mirasın) bölgüsündə (varis olmayan) qohumlar, yetimlər və yoxsullar iştirak edərlərsə, onlara da ondan (o maldan) bir şey verin və onlara gözəl söz söyləyin! Arxalarında aciz övladlar qoyub gedəcəkləri təqdirdə, (“halları necə olar?” – deyə) qorxanlar, (yetimlərə haqsızlıq etməkdən də) qorxsunlar. Ona görə də, Allahdan çəkinsinlər və doğru söz söyləsinlər! Şübhəsiz, yetimlərin mallarını haqsızlıqla yeyənlər qarınlarına ancaq od doldurarlar və onlar yandırıb-yaxan bir oda girəcəklər. (Nisa surəsi, 8-10)

Quranda mirasın bölünməsi zamanı, vərəsə olmayan qohumların, yetimlərin və ehtiyacı olanların da nəzərə alınması tövsiyə edilir. Bu şəxslərə də mirasdan bir pay verilməsi və onlara gözəl söz deyilməsi, ictimai əlaqələri gücləndirən davranış olaraq qeyd edilir. Bu yanaşma, cəmiyyətin zəif və müdafiəsiz fərdlərinə qarşı ümumi həssaslığı da özü ilə gətirir.

Xüsusilə arxa planda qalan azyaşlı, müdafiəsiz və ya əlil uşaqların vəziyyəti üzərində dayanır. Onlara qarşı münasibət, insanın öz övladlarına qarşı duyacağı münasibətə bənzədilir. Bu uşaqlara qarşı ədalətli davranmaq və doğru söz söyləmək əmr edilir. Yetimlərin mallarının haqsız yerə yeyilməsi son dərəcə ağır günah olaraq qeyd edilir və bu hərəkəti edənlərin, cəhənnəmdə qarınlarına od doldurduqları və şiddətli əzabla qarşılaşacaqları ifadə edilir.

Yetimlərin himayəsi təkcə onların maddi ehtiyaclarının ödənilməsindən ibarət deyil. Eyni zamanda, onların mənəvi və əxlaqi inkişafı da böyük əhəmiyyət daşıyır. Onlara inanc əsaslarının, Allah sevgisi və qorxusunun öyrədilməsi, mənəvi olaraq qurtuluşa çatmaları üçün zərurət olaraq görülür. Buna görə də, bir yetimin həyata hazırlanması həm maddi, həm də mənəvi ölçüləri olan bütöv bir məsuliyyətdir.

Ailə daxilindəki maliyyə münasibətlərində də buna bənzər səxavətli olmaq və könül xoşluğu prinsipi keçərlidir. Qadınlara evlilik zamanı verilən mehr onların qanuni haqqıdır və bu haqqın könül razılığı və sevinc ilə təslim edilməsi istənilir. Bununla yanaşı, əgər qadın öz istəyi ilə aldığı mehrin bir hissəsini və ya hamısını ərinə bağışlayarsa, kişinin bunu könül rahatlığı ilə qəbul edib istifadə edə biləcəyi bildirilir.

Bu nümunələr, mal və sərvətin cəmiyyət daxilində dövriyyəsinin əhəmiyyətini vurğulayan ümumi iqtisadi və sosial prinsipi əks etdirir. Sərvətin yalnız müəyyən əllərdə toplanması əvəzinə, ehtiyacı olanlara, uşaqlara və cəmiyyətin digər təbəqələrinə səxavətlə paylanılması təşviq edilir.

Malın əsl sahibinin Allah olduğu və insanlar arasında bir imtahan vasitəsi olaraq dövriyyədə olduğu düşüncəsi, bu səxavət ruhunun təməlini təşkil edir. Sərvətin yığılıb paylaşılmaması, ictimai quruluşda durğunluğa, iqtisadi böhranlara və ümumi problemlərə səbəb olan vəziyyət kimi qəbul edilir. Qarşılıqlı yardımlaşma isə cəmiyyətin sağlamlığı, bərəkəti və hüzuru üçün əvəzolunmaz ünsürlərdir.