Münafiqlərin şüurunda pozulma, tibdə bilinməyən və izahı mümkün olmayan ağıl xəstəliyi vardır.
Ayədə bildirilən, bir insanın özünü müsəlman kimi göstərərək, sözlə dini həyat yaşadığını ifadə etməsinə baxmayaraq, əslində inanmadığını bildirir. Bu insanlar yalnız Allaha iman etdiklərini deməklə qalmaz, eyni zamanda axirət gününə də iman etdiklərini bildirirlər. Burada əsas məsələ, sözlə “Allaha iman etdim” və ya “axirətə inanıram” deməsi kifayət etmədiyi. Bu, onların yalnız səthi inanca sahib olduqlarını və əslində iman etmədiklərini göstərir.
Bu cür insanlar özlərini ən mükəmməl şəkildə təqdim etməyə çalışan, əxlaq dərsi verən, doğru və yanlışı müzakirə edən şəxslərdir. Lakin Allah, onların həqiqətən iman etmədiklərini bildirir. Bu insanlar özlərini, kənardan baxıldıqda tam bir müsəlman kimi göstərirlər, amma içlərində inanc zəifliyi vardır. Bu, Allaha və axirətə iman etdiklərini deyib, əslində inanmayanların, sözlə Allahı və iman edənləri aldatdıqlarını ifadə edir.
Münafiqlərin bir digər xüsusiyyəti isə özlərini aldada bilmə qabiliyyətinə sahib olmalarıdır. Yəni, özlərini aldatdıqlarını dərk etmirlər. Münafiq, yalanlarını o qədər güclü şəkildə müdafiə edir ki, öz yalanına və saxtakarlığına özü də inanır. Allah, onların “dərk etmirlər” deyərək, ruhi və zehni xəstəliyə sahib olduqlarını bildirir. Bu insanlar, söylədiklərinin düzgün olduğuna inanırlar, amma əslində bu bir aldanmadır və onlar daxilən böyük bir səhv düşüncəyə düşürlər.
Allah, münafiqlərin qəlbində xəstəlik olduğunu və bu xəstəliyin getdikcə artdığını ifadə edir. Bu, münafiqliyin sabit xəstəlik deyil, zamanla böyüyən pozulma olduğunu göstərir. Bu insanlar, həmişə yalan deyirlər, amma yalanları kənardan baxıldığında məntiqli və qəbul edilə bilər kimi görünə bilər. Lakin münafiqlər, dediklərinin ziddiyyətli olduğunu hiss etməzlər. Çünki onların zehinləri, dedikləri ilə həqiqətlər arasında əlaqə qurmaqda çətinlik çəkir.
Münafiqlərin, İslamın əsas mövzularına qarşı bir düşmənlikləri vardır. Xüsusilə, İslam Birliyi və Hz. Mehdi kimi anlayışlar münafiqləri narahat edir. Bu anlayışlar münafiqlərin ruhunda dərin narahatlıq yaradır. Mehdiyyət, İslam Birliyi kimi ifadələr, münafiqlərin daxili dünyasını silkələyir. Eyni şəkildə, Mehdi kəlməsi də münafiqləri narahat edir, çünki bu anlayışlar onların inamsızlığını və ikiüzlü olduqlarını ifşa edir. Münafiqlər bu cür anlayışlardan qaçarlar, çünki bu mövzular onların içindəki nifrəti daha da ortaya çıxarır.
Münafiqlər, dediklərinin arxasında durmazlar və öz dediklərinin ziddiyyətlərini hiss etməzlər. Hər hansı bir mövzuda müdafiə etdikləri fikirlər bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edir. Bu, onların daxili dünyasında bir pozulma olduğunu göstərir. Allah, onların qəlbində xəstəlik olduğunu və bu xəstəliyin getdikcə artdığını bildirir. Münafiqlər, özlərini və başqalarını aldatdıqlarını zənn edirlər, amma ən böyük aldananlar özləridir.
