Quranın İsra surəsinin 97-ci ayəsində belə buyurulur: “Allah kimə hidayət verərsə, o doğru yoldadır, kimi də (haqq yoldan) azdırarsa, onlar üçün Allahdan başqa dostlar tapa bilməzsən…” Bu ayə insan həyatında gözlə görünən bir həqiqəti göstərir: Bəzi insanlar həqiqəti anlamağa açıqdır, bəziləri isə nə qədər çalışılsa da anlamır, düzəlmir. Bu, sadəcə inad və ya istəksizlik deyil; Allahın təqdiri ilə baş verən bir möcüzədir.
Təbliğ edənlər bunu tez-tez yaşayır. Aylar, hətta illər boyu bir insana İslamı izah edirlər; Quranın açıq hökmlərini, gözəlliklərini ortaya qoyurlar. Qarşılarındakı insan isə bəzən “Bu necə insandır?” dedirdəcək qədər laqeyd qalır. Altı ay, yeddi ay, bəlkə də daha çox çalışırsan amma dəyişiklik olmur. “Bu il düzələr” ümidiylə gözləyirsən, yenə nəticə alınmır. Quranda hidayətin, yəni doğru yolu tapmağın insan səyindən çox ilahi bir lütf olduğu üzə çıxır. Hidayət beyni açan, ağlı işlədən xüsusi bir ruh, xüsusi bir bilikdir. Bu bilik verilmədikdə, insanın beyni sanki İslama qarşı kilidlənir. Anlamır, çünki o hissəsi işləmir.
İnsanların çoxu öz ağlından əmindir. “Özümü bəyənməsəm, çatlayıb ölərəm” deyəcək qədər özünə güvənir. Gənclər arasında bunu çox görürsən; İslama girməməyi böyük bir ayıqlıq sayırlar. “Mən ağlı başında adamam, buna heç aldanaram?” deyirlər. Halbuki hidayət tapmadıqda içlərində sevgi, mərhəmət, dostluq, dərinlik, eşq qalmır. Həyatdan zövq ala bilmir, sevməkdən ləzzət duymur, yaşamaq məcburi bir səyə çevrilir. Bunu ayıqlıq sayırlar, amma əslində bəladadırlar.
Tarixdən nümunələr bu həqiqəti bizə göstərir. Həzrəti Lutun həyat yoldaşı, peyğəmbərin həyat yoldaşı olmasına baxmayaraq həqiqəti anlamır. Peyğəmbərin əxlaqını görür, möcüzələrinə şahid olur; müsəlman olacağı halda yenə də olmur. Allah onu psixi bir vəziyyətə salır, xilas ola bilmir. Həzrəti Nuh isə yüzlərlə il təbliğ edir. Gözəl əxlaqını hamı görür, amma çox az adam iman edir. Üsyan etməkdə israr edirlər. Bu da bir möcüzədir.
Bəqərə surəsinin 13-cü ayəsində isə belə deyilir: “Onlara: “İnsanlar iman etdiyi kimi siz də iman edin!” – deyildiyi zaman: “Biz də səfehlər kimi iman edək?” – dedilər. Bilin ki, səfehlər onların özləridir. Lakin bunu bilmirlər.” Bu insanlar müsəlmanları uzaqdan seyr edib özlərini üstün sayırlar. İslama girməməyi bir yetkinlik, ağıllı iş hesab edirlər. “Mən onlar kimi ağılsızlıq etsəydim, necə də pis olardı” deyib özlərini sevirlər. Allahın əxlaqını bilmirlər. Ayədə “Ondan başqa heç bir dost tapılmaz” deyilir. Allahdan başqa onları qoruyacaq kimsə yoxdur.
Allahın qəzəbi insan qəzəbindən fərqlidir. İnsan əsəbiləşəndə, təzyiqi yüksəlir; Allahın qəzəbi isə dəqiq və kəskindir. İnsan məlumatı az olduğu üçün bağışlamağa meyllidir; Allah isə hər şeyi bildiyi üçün bağışlamaya bilər. İnsanlar təəccüblənir: “Bu qədər əzab necə olar?” Halbuki Allah o şəxsin içini də, çölünü də bilir. Bəziləri cəhənnəm üçün xüsusi yaradılmışdır; bu, kənardan görünən kiçik bir hissənin çox uzağında dərin bir həqiqətdir. Müsəlmanlara qarşı kin bəsləyir, onları it kimi seyr edir, amma bunu məharətlə gizlədir. Özünü ayıq sayır, halbuki həyatı pərişandır, daim üsyandadır.
İsra surəsinin 97-ci ayəsinin davamında “Onların sığınacağı yer cəhənnəmdir. Alov azaldıqca onların alovunu artıracağıq.” deyilir. Od sönəcək kimi olur, amma Allah yenidən yandırır, daha da gücləndirir. Bu, monoton bir yanma deyil; küfrün alçaqlığını göstərmək üçün xüsusi bir cəzadır. İnsanlar dünyada bu zülmü anlamaqda çətinlik çəkir. Suriyada, İraqda, Çində, Fələstində, Əfqanıstanda müsəlmanları qətlə yetirənlər var. Gecə-gündüz uşaqları öldürür, hamilə qadınların qarnını deşirlər.
Cənnətdə müsəlmanlar onlara edilən bu zülmü edənlərə verilən cəzanı görəndə rahatlayırlar. Dünyada isə eyni mənzərəyə dözə bilmir, dəhşətə qapılır. Çünki dünyada baxış dardır, hikməti görə bilmirlər. Cənnətdə ağıl genişlənir, hər şey aydınlaşır. “Bu cəzanı haqq edib” deyib rahatlayırlar. İsra surəsinin 98-ci ayəsində “Bu, onların cəzasıdır. Çünki onlar ayələrimizi inkar etmiş və: “Sür-sümük olub çürüdükdən sonra həqiqətən, yenidən dirildiləcəyikmi?” – demişdilər.” deyilir. Bir dəfə yaradılıbsa, ikinciyə niyə təəccüblənirlər? Kompüteri zavod istehsal edir, yenidən edəcəyinə əminik. Bəs beyindəki görüntünü kim yaradır? Bunu bilə-bilə, sırf pislik olsun deyə inkar edirlər. Allah da bu cəzanı verir.
Küfr əhli özündən çox əmindir. Müsəlmanlara inancına təəccüblənir, öz pərişanlığının fərqində deyil. Zalımlar dünyada bir müddət hökm sürür, amma Allah onları intihar şəklində ya da başqa yollarla yox edir. Cənnətdə müsəlmanlar bu ədaləti görəndə fərah tapır. Dünyada isə bu hikməti anlamaq çətindir; insan cənnətdəki halını bilsə, güzgüyə baxmağa cürət edə bilməz, özünü çirkin görər. Allahın yaratması belə möhtəşəm, belə dərindir.
