İman etməyənlərin, onlara verilən möhlətin özləri üçün xeyirli hesab etmələri böyük bir aldatmadır. Qurani-Kərimdə bu barədə belə buyurulur:
Küfr etməyə can atanlar səni kədərləndirməsin! Əlbəttə, onlar Allaha heç bir zərər yetirə bilməzlər. Allah axirətdə onlara heç bir pay vermək istəmir. Onlar üçün böyük bir əzab vardır. (Ali İmran surəsi, 176)
Yəni, küfr içində olan və müsəlmanlara zülm edən insanlar hər cür pisliyi etsələr də, Allahın onlara dərhal bəla verməməsi, bu müddətin onlar üçün bir lütf olduğu mənasını daşımır. Əksinə, Uca Allah bildirir ki, bu möhlət onların günah yükünü daha da ağırlaşdırmaq, cəhənnəmdəki yerlərini daha da dərinləşdirmək üçündür.
Onlar üçün hazırlanmış olan isə alçaldıcı bir əzabdır. Allahın məqsədi pisi yaxşıdan, murdarı təmizdən ayırmaqdır. Bu ayrılma prosesi tamamlanana qədər möminlər müəyyən sınaqlardan keçəcəklər. Allah buyurur:
Allah pisi yaxşıdan ayırana qədər, möminləri, (indi) olduğunuz vəziyyətdə qoyası deyil. Allah sizə qeybi də bildirən deyildir. Lakin Allah, Öz elçilərindən dilədiyi kimsəni seçər. Elə isə Allaha və Onun elçilərinə iman edin! Əgər iman edib müttəqi olsanız, sizin üçün böyük bir mükafat vardır. (Ali İmran surəsi, 179)
Bu ayələrdən aydın olur ki, gələcəyi bilmək insana verilmiş bir səlahiyyət deyil, lakin Allah seçdiyi elçiləri vasitəsilə yol göstərir. Möminlərin vəzifəsi isə Allaha və Onun elçilərinə sarsılmaz bir imanla bağlanmaqdır.
Şeytanın və onun tərəfdarlarının yaratdığı qorxu mühitinə qarşı da möminlər xəbərdar edilir. Onların hədə-qorxuları, mübahisə etmələri ancaq imanı zəif olanlara təsir edə bilər. Allah bu barədə açıq şəkildə buyurur:
O Şeytan sizi yalnız öz dostları ilə qorxuda bilər. Elə isə, əgər iman etmiş kimsələrsinizsə, onlardan qorxmayın, Məndən qorxun! (Ali İmran surəsi, 175)
Bu, Allahın möminlərə verdiyi bir əmr və bir təminatdır. İmanı kamil olan bir şəxs, Allahdan başqa heç kimdən və heç nədən qorxmaz. Küfr yolunda səy göstərənlərin, müsəlmanların əleyhinə tələlər quranların, böhtan atanların və onları əzməyə çalışanların fəaliyyətləri möminləri kədərləndirməməlidir. Çünki onların aqibəti əvvəlcədən bəllidir:
Küfr etməyə can atanlar səni kədərləndirməsin! Əlbəttə, onlar Allaha heç bir zərər yetirə bilməzlər. Allah axirətdə onlara heç bir pay vermək istəmir. Onlar üçün böyük bir əzab vardır. (Ali İmran surəsi, 176)
Onlar nə qədər güclü görünsələr də, nəticədə Allaha və Onun dininə zərər vura bilməzlər. Bir möminə verə biləcəkləri ən böyük zərər onu şəhid etməkdir ki, bu da həmin mömin üçün əbədi səadətə və cənnətin ən uca məqamlarına çatmaq deməkdir. Allahın onlara dünyada imkan verməsinin səbəbi, axirətdəki əzablarını daha da artırmaqdır. Bunun müqabilində isə səbirli və imanlı möminlər üçün böyük müjdələr vardır:
Beləcə, Allahın neməti və lütfü sayəsində onlara heç bir zərər toxunmadan geri döndülər və Allahın rizasına uymuş oldular. Allah böyük lütf sahibidir. (Ali İmran surəsi, 174)
Yəni, möminlər bu mübarizənin sonunda heç bir zərər görmədən, əksinə, Allahdan gələn bir bolluq, zənginlik və gözlənilməz nemətlərlə mükafatlandırılacaqlar. Çünki onların yeganə məqsədi Allahın razılığını qazanmaqdır.
Hər bir canlının qaçınılmaz sonu ölümdür. Bu həqiqət ayədə belə ifadə edilir:
Hər bir can (hər kəs) ölümü dadacaqdır. Şübhəsiz ki, qiyamət günü əməllərinizin qarşılığı sizə tam olaraq veriləcəkdir. Kim oddan (cəhənnəmdən) uzaqlaşdırılıb, cənnətə daxil edilərsə, o xilas olmuşdur. Dünya həyatı isə aldadıcı faydadan (həzz və əyləncədən) başqa bir şey deyildir. (Ali İmran surəsi, 185)
Dünya həyatı bir oyun və əyləncədən, aldadıcı bir metadan ibarətdir. Əsl qurtuluş və uğur, cəhənnəm əzabından qorunub cənnətə daxil olmaqdır. Bu yolda isə möminlər mütləq sınağa çəkiləcəklər:
Şübhəsiz, siz mal-mülkünüzlə və canlarınızla imtahan ediləcəksiniz. Həqiqətən, sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən bir çox əziyyətli (sözlər) eşidəcəksiniz. Əgər səbir edib (Allahdan) qorxsanız, əlbəttə, bu, əzmkarlıq tələb edən (dəyərli) işlərdəndir. (Ali İmran surəsi, 186)
Bu, o deməkdir ki, möminlər mallarını itirmək, fiziki əziyyətlərə məruz qalmaq, həbsə düşmək, böhtanlara tuş gəlmək kimi çətinliklərlə üzləşəcəklər. Eyni zamanda, İslam düşmənləri tərəfindən təhqirlərə, alçaldıcı və əziyyət verici sözlərə məruz qalacaqlar. Belə bir vəziyyətdə möminlərdən tələb olunan isə səbir etmək, təqvadan ayrılmamaq və Allahın əmrlərinə möhkəm sarılmaqdır. Bu, böyük əzm tələb edən bir vəzifədir.
