Və münafiqləri bəlli etsin. Onlara: “Gəlin, Allah yolunda vuruşun, yaxud müdafiədə olun!” – deyildiyi zaman onlar belə dedilər: “Əgər vuruşmağı bilsəydik, əlbəttə, sizin arxanızca gələrdik”. Onlar o gün imandan çox küfrə yaxındılar. Qəlbində olmayan bir şeyi ağızları ilə söyləyirlər. Halbuki, Allah onların (qəlbində) gizlətdikləri şeyi daha yaxşı bilir. (Ali İmran surəsi, 167)
Ali İmran surəsinin 167-ci ayəsi, imanında səmimi olmayanların xarakterini ortaya qoyur. Bu şəxslərdən Allah yolunda səy göstərmələri (cəhd etmələri) və ya cəmiyyəti müdafiə etmələri istənildikdə, bu mövzuda kifayət qədər məlumata sahib olmadıqlarını bəhanə edərək geri çəkilmişlər. Onlar dini yayma üsullarını və ya döyüşməyi bilmədiklərini iddia etmişlər. Ancaq bu bəhanənin arxasında duran əsl səbəb imandakı zəiflikdir.
Çünki eyni şəxslərə dünyəvi mənfəət, məsələn, böyük bir maddi qazanc təklif edilsəydi, bir anda bütün bu məsələlərdə ən səriştəli insanlara çevrilə biləcəklərini iddia edərdilər. Bu vəziyyət onların prioritetlərinin ilahi vədlər yerinə, müvəqqəti dünya maraqları olduğunu göstərir. Allahın vəd etdiyi sonsuz cənnət və Onun rizası kimi uca dəyərlər qarşısında bu davranışı həm iman zəifliyinə, həm də ağılsızlığa işarə edir.
Çünki əldə ediləcək dünyəvi sərvət nə qədər böyük olursa olsun, müvəqqətidir və insanın ondan istifadə etməyə belə fürsət tapmadan həyatını itirmə riski hər zaman vardır. Ayənin davamında qeyd edildiyi kimi, “Onlar o gün imandan çox küfrə yaxındılar”. Bu ifadə məsələnin məlumat əskikliyi, yəni dini hökmləri (fiqhi) bilməmək problemi olmadığını açıq şəkildə ortaya qoyur.
Əsl problem qəlbdəki iman zəifliyidir. Buna görə də, bu cür bir problemi sadəcə dini qaydaları öyrədərək həll etməyə çalışmaq, təməldəki əsl məsələni gözdən qaçırmaq deməkdir. İmandakı səmimiyyətsizliyin tərifi “qəlbində olmayanı ağızları ilə söyləmələri”dir. Bu vəziyyət, insanın daxili aləmi ilə zahirə çıxardığı sözlər arasındakı uyğunsuzluğu ifadə edir.
Məsələn, müsəlmanların birliyini (İttihadi-İslam) arzuladığını söyləmək səmimi bir istək ola bilər. Ancaq bu birliyin, Axırzamanda gözlənilən xilaskar bir lider (Hz. Mehdi) olmadan reallaşa bilməyəcəyinə inanılırsa, bu liderin gəlişini görməzdən gələrək birlik çağırışı etmək bir ziddiyyət təşkil edir. Həqiqətən birlik istəyən bir kimsənin, o birliyi təmin edəcək şərtlərə və şəxslərə də inanması və bunu dilə gətirməsi lazımlıdır.
Dolayısilə, Axırzamanda ən vacib məsələnin, imandakı zəiflikdən qaynaqlanan bu səmimiyyətsizlik problemi olduğu vurğulanır. İmanı zəif olan bir kimsənin dini bilik səviyyəsi tam ola bilər; problem məlumat əskikliyi deyil, qəlbdəki inancın özüdür.
Buna görə də, iman həqiqətlərini izah edərək insanlarda səmimi, coşğulu və sarsılmaz bir inanc formalaşdırmaq lazımdır. Çünki heç bir maddi qarşılıq gözləmədən, yalnız Allahın razılığını qazanmaq məqsədilə edilən hər cür fədakarlıq, ancaq bu cür güclü bir imanın əsəri ola bilər.
